مقام های تنبور

مقام‌های حقانی

مقام‌های حقانی که به سه قسمت تقسیم میشود:

۱.مقامات قبل از پردیور (دوره های بهلول ، باباناوس و شاه خوشین)

۲.پردیوری

۳.مقامات بعد از پردیور(دوره های سید فرضی و شیخ امیر ، آتیمور ، سید براکه )

تقسیم میشود مهم‌ترین بخش مقام‌های تنبور محسوب می‌شوند و دارای تقدس خاصی بین یارسان (اهل‌حق) میباشند.

بخشی از مقامات حقانی دارای متر آزادند مانند “طرز ، شاه خوشینی ، عابیدنی ، شیخ امیری” که در مراسمات مذهبی همراه با اشعار مذهبی (کلام) توسط مقام خوان اجرا میشود. در این اجراها معمولا مقام خوان و تنبور نواز یک‌نفر میباشد.

بخش دیگر مقام ها داری ریتم یا دور (ادوار ایقاعی) بوده و با همراهی افراد حاضر در مراسم خوانده میشود به این صورت که افراد حاضر سر بندی ثابت را بهدصورت ترجیع بند تکرار میکنند. بسته به ریتم مقام اجرا شده افراد حاضر در مراسم با دست زدن مقام خوانی میکنند.در

اصطلاح محلی به این مقام ها “هی چَپ” (چَپ در کردی به معنی دست زدن میباشد) میگویند.

مقام‌های باستانی

از آنجا که تنبور قدیمی‌‌ترین ساز زهی و مربوط به ایران باستان بوده ، بخشی از موسیقی اساطیری را در خود جای داده است و تاریخ مشخصی برای این مقام ها وجود ندارد مانند مقام های :

باریه( ، طرز روسم ، جلوشاهی ، قطار و… که به صورت ریتمی و متر آزاد هستند ، تعدادی از این مقامات به صورت بی کلام و تعدادی همراه با مقام خوانی اجرا میگردد.

مقام‌های باستانی هر کدام دارای قسمت‌های فرعی متعلقات و گوشه‌های کوچک‌تری هستندکه در اصطلاح کردی ، به آنها لاوچ می‌گویند.

مقامات مجازی

در این بخش که میتوان آن را وام دار از موسیقی گوشه گوشه ی ایران دانست را به اسم مقام های مجلسی می‌شناسند.

این مقام ها وجه اشتراک بین تنبور با سازهای سرنا ، شمشال ، دوزله ، کمانچه و… میباشد که امروزه در بین مقامات تنبور و این سازها مشترک هستند.